Veel mensen die bij mij in de praktijk komen, hebben geen officiële diagnose, maar lopen wél vast. Ze voelen zich opgebrand of gespannen, piekeren veel, slapen slecht, vinden het moeilijk om grenzen aan te geven, of blijven hangen in een negatief zelfbeeld. Anderen worstelen met verlies, perfectionisme of sociale angst. Vaak hebben ze al van alles geprobeerd: nog harder werken, positiever denken of vervelende gevoelens wegdrukken. Toch lijkt het probleem zich alleen maar te verdiepen.
Wat is ACT?
Acceptance and Commitment Therapy, of ACT, is een vorm van therapie die je helpt om anders om te gaan met gedachten, vervelende gevoelens en ervaringen. In plaats van te proberen je problemen weg te nemen, leer je met ACT hoe je ze minder de baas laat zijn over je leven. Het draait om psychologische flexibiliteit: het vermogen om flexibel om te gaan met lastige gedachten en gevoelens en tegelijkertijd betekenisvolle keuzes kunnen maken
Waarom ACT anders werkt
We hebben als mensen een sterk ontwikkeld denkvermogen. Dat helpt ons o.a. problemen op te lossen, plannen te maken en te reflecteren. Ons denken veroorzaakt echter ook een groot deel van ons lijden. Vaak nemen we onze gedachten te serieus en als vaststaand feit, zoals: ‘Ik mag dit niet voelen’ of ‘Ik ben niet goed genoeg’. We proberen vervelende gevoelens te vermijden, wat op korte termijn oplucht, maar op de lange termijn juist de stress en spanning vergroot.
Traditionele therapieën richten zich vaak op het verminderen van symptomen of het wegnemen van vervelende gevoelens door het veranderen van cognities en overtuigingen. ACT doet dit bewust niet. Het uitgangspunt is dat het probleem meestal niet in de gedachten of gevoelens zelf zit, maar in de strijd die we ermee voeren. In ACT leer je om die strijd los te laten en anders te handelen, zodat je leven niet langer wordt bepaald door je gedachten en gevoelens.
Psychologische flexibiliteit in de praktijk
Bij ACT leer je bijvoorbeeld:
- Gedachten te zien als gedachten, niet als absolute waarheden
- Emoties te ervaren zonder erin te verstikken
- Je zelfbeeld niet te laten bepalen wat je doet
Een belangrijk onderdeel is werken met waarden. Waarden zijn geen doelen die je wilt bereiken, maar richtingen die betekenis geven aan je leven, zoals verbinding, zorgzaamheid, groei of balans. Door te handelen in lijn met je waarden, zelfs als dat ongemak oproept, ontstaat er weer beweging en betrokkenheid bij je leven. ACT leert je het ongemak te aanvaarden terwijl je tóch investeert in wat belangrijk voor je is.
Leven met meer richting en betekenis
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat ACT breed inzetbaar is en niet gebonden is aan één specifieke diagnose. Juist omdat ACT zich richt op onderliggende processen, zoals omgaan met stress, onzekerheid en innerlijke strijd, sluit het goed aan bij niet-klinische problematiek. Het doel is niet om een ideaal leven zonder pijn te creëren, maar om een leven te leiden dat rijker en betekenisvoller is, mét alles wat daarbij hoort.
ACT nodigt je uit om minder te vechten tegen jezelf en meer te gaan leven vanuit wat voor jou waardevol is. Dat is geen snelle oplossing, maar wel een duurzame manier om weer ruimte te ervaren en richting te vinden.
N.a.v. het artikel in De Psycholoog van 01-06-2018: ‘Acceptance and Commitment Therapy: background, assessment and application’ van Batink & Peeters.
Reactie plaatsen
Reacties